[{"data":1,"prerenderedAt":462},["ShallowReactive",2],{"blog-nl-wrijvingsgetal-sondering-rf-uitleg":3},{"id":4,"title":5,"body":6,"date":452,"description":453,"extension":454,"meta":455,"navigation":456,"path":457,"readingMinutes":458,"seo":459,"stem":460,"__hash__":461},"blog_nl\u002Fblog\u002Fwrijvingsgetal-sondering-rf-uitleg.md","Wrijvingsgetal sondering (Rf): wat het zegt over de grond",{"type":7,"value":8,"toc":429},"minimark",[9,29,37,46,58,73,80,98,156,162,171,197,204,261,267,271,295,311,315,336,340,345,356,360,375,382,399,406,417],[10,11,12,13,17,18,21,22,25,26,28],"p",{},"Het wrijvingsgetal R",[14,15,16],"sub",{},"f"," is de verhouding tussen de plaatselijke wrijving f",[14,19,20],{},"s"," en de conusweerstand q",[14,23,24],{},"c",", uitgedrukt in procenten. Het is de belangrijkste parameter na q",[14,27,24],{}," om uit een sondering de grondsoort af te leiden. Een laag wrijvingsgetal wijst grofweg op zandige lagen, een hoog wrijvingsgetal op kleiige of organische lagen. In dit artikel lees je hoe het wrijvingsgetal van een sondering is opgebouwd, hoe je het interpreteert en waar je het in een GEF-bestand terugvindt.",[30,31,33,34,36],"h2",{"id":32},"wrijvingsgetal-sondering-zo-wordt-rf-bepaald","Wrijvingsgetal sondering: zo wordt R",[14,35,16],{}," bepaald",[10,38,39,40,42,43,45],{},"Tijdens een sondering meet de conus twee dingen: de conusweerstand q",[14,41,24],{}," aan de punt en de plaatselijke wrijving f",[14,44,20],{}," langs de wrijvingsmantel direct boven de conus. Uit die twee volgt het wrijvingsgetal:",[10,47,48,49,51,52,54,55,57],{},"R",[14,50,16],{}," = f",[14,53,20],{}," \u002F q",[14,56,24],{}," × 100%",[10,59,60,61,63,64,66,67,72],{},"Omdat beide waarden in MPa staan, valt de eenheid weg en blijft een percentage over. Het wrijvingsgetal is dus geen aparte meting, maar een afgeleide grootheid. Op een sonderingsgrafiek staat het meestal als derde kromme naast q",[14,62,24],{}," en f",[14,65,20],{},", tegen de sondeerlengte of de diepte ten opzichte van NAP. Wil je eerst de basis nog eens doornemen, lees dan ",[68,69,71],"a",{"href":70},"\u002Fblog\u002Fwat-is-een-sondering","wat een sondering is",".",[30,74,76,77,79],{"id":75},"wat-zeggen-hoge-en-lage-rf-waarden","Wat zeggen hoge en lage R",[14,78,16],{},"-waarden?",[10,81,82,83,85,86,88,89,91,92,94,95,97],{},"In zand is de wrijving aan de mantel klein ten opzichte van de hoge conusweerstand, dus R",[14,84,16],{}," is laag. In klei is q",[14,87,24],{}," laag, terwijl de mantel relatief veel wrijving ondervindt, dus R",[14,90,16],{}," is hoger. In veen is q",[14,93,24],{}," zeer laag en R",[14,96,16],{}," vaak het hoogst. Het patroon in grote lijnen:",[99,100,101,120],"table",{},[102,103,104],"thead",{},[105,106,107,111,116],"tr",{},[108,109,110],"th",{},"Grondtype",[108,112,113,114],{},"q",[14,115,24],{},[108,117,48,118],{},[14,119,16],{},[121,122,123,135,146],"tbody",{},[105,124,125,129,132],{},[126,127,128],"td",{},"Zand",[126,130,131],{},"Hoog",[126,133,134],{},"Laag",[105,136,137,140,143],{},[126,138,139],{},"Klei",[126,141,142],{},"Laag tot matig",[126,144,145],{},"Hoger",[105,147,148,151,154],{},[126,149,150],{},"Veen",[126,152,153],{},"Zeer laag",[126,155,131],{},[10,157,158,159,161],{},"Dit is een indicatie. Een siltig zand of een zandige klei zit tussen deze uitersten in, en dezelfde R",[14,160,16],{}," kan bij verschillende grondsoorten horen. Een sondering vervangt dus geen boring met monsterbeschrijving.",[30,163,48,165,167,168,170],{"id":164},"rf-en-qc-samen-de-robertson-classificatie",[14,166,16],{}," en q",[14,169,24],{}," samen: de Robertson-classificatie",[10,172,173,174,176,177,181,182,184,185,187,188,190,191,193,194,196],{},"Het wrijvingsgetal wordt pas echt bruikbaar in combinatie met q",[14,175,24],{},". De Robertson-classificatie zet beide uit in een diagram en deelt de meetpunten in grondgedragszones in. Hoe dat werkt, lees je in ",[68,178,180],{"href":179},"\u002Fblog\u002Fgrondsoorten-herkennen-sondering-robertson","grondsoorten herkennen met de Robertson-classificatie",". Voor een Robertson-indicatie heb je dus naast q",[14,183,24],{}," ook R",[14,186,16],{}," (of f",[14,189,20],{}," om R",[14,192,16],{}," uit te berekenen) nodig. Ontbreekt de wrijving in een bestand, dan blijft een indicatie op basis van alleen q",[14,195,24],{}," over.",[30,198,200,201,203],{"id":199},"waar-let-je-op-bij-het-interpreteren-van-rf","Waar let je op bij het interpreteren van R",[14,202,16],{},"?",[205,206,207,228,243,252],"ul",{},[208,209,210,219,220,222,223,225,226,72],"li",{},[211,212,213,214,216,217,72],"strong",{},"Lage q",[14,215,24],{},", springerige R",[14,218,16],{}," Je deelt door q",[14,221,24],{},". Bij zeer lage conusweerstand veroorzaakt een kleine meetonnauwkeurigheid in f",[14,224,20],{}," al grote uitschieters in R",[14,227,16],{},[208,229,230,233,234,236,237,239,240,242],{},[211,231,232],{},"Dunne lagen."," De wrijvingsmantel zit boven de conuspunt, dus f",[14,235,20],{}," hoort bij een iets ander dieptebereik dan q",[14,238,24],{},". Bij dunne zand- of kleilagen is R",[14,241,16],{}," daarom minder betrouwbaar.",[208,244,245,248,249,251],{},[211,246,247],{},"Overgangen."," Aan de rand van een laagwisseling kan R",[14,250,16],{}," een waarde laten zien die in geen van beide lagen voorkomt.",[208,253,254,257,258,260],{},[211,255,256],{},"Ontbrekende of afgekapte data."," Controleer of f",[14,259,20],{}," over de hele sondeerlengte is geregistreerd en of er geen ontbrekende waarden in de kolom staan.",[10,262,263,264,266],{},"Gebruik R",[14,265,16],{}," daarom als trend over meerdere meetpunten, niet als losse waarde op één diepte.",[30,268,270],{"id":269},"wrijvingsgetal-terugvinden-in-een-gef-bestand","Wrijvingsgetal terugvinden in een GEF-bestand",[10,272,273,274,278,279,63,281,283,284,286,287,290,291,72],{},"In een GEF-bestand staan de gemeten kolommen beschreven in de ",[275,276,277],"code",{},"#COLUMNINFO","-regels. Daar zie je welke kolom sondeerlengte, conusweerstand, plaatselijke wrijving of wrijvingsgetal is, en in welke eenheid. Niet elk bestand bevat alle kolommen: sommige hebben alleen q",[14,280,24],{},[14,282,20],{},", andere ook R",[14,285,16],{}," en waterspanning u",[14,288,289],{},"2",". De opbouw van die headers staat in ",[68,292,294],{"href":293},"\u002Fblog\u002Fgef-bestand-uitgelegd","het GEF-bestand uitgelegd",[10,296,297,298,302,303,305,306,310],{},"In de ",[68,299,301],{"href":300},"\u002F","CPT Converter"," open je een GEF-bestand direct in de browser en zie je de grafiek met een indicatief grondprofiel (Robertson, of alleen op basis van q",[14,304,24],{},"). Dat is handig om snel te controleren of de kolommen zijn wat je verwacht. Wil je de waarden in een spreadsheet, dan beschrijft ",[68,307,309],{"href":308},"\u002Fblog\u002Fgef-openen-converteren-excel-csv","GEF openen en converteren naar Excel, CSV of AGS4"," de mogelijkheden.",[30,312,314],{"id":313},"wrijvingsgetal-bij-oude-papieren-sonderingen","Wrijvingsgetal bij oude, papieren sonderingen",[10,316,317,318,320,321,323,324,326,327,331,332,72],{},"Op een papieren sondering staan q",[14,319,24],{},", f",[14,322,20],{}," en R",[14,325,16],{}," als aparte krommen naast elkaar. Digitaliseer je zo'n sondering, controleer dan na afloop welke kolommen in het resulterende bestand zitten en of ze kloppen met het origineel. Hoe je van scan naar bestand komt, staat in ",[68,328,330],{"href":329},"\u002Fblog\u002Fsondering-digitaliseren-naar-gef","oude sondering digitaliseren naar GEF",". Voor de vraag of een oude sondering bruikbaar is bij een verbouwing, lees je ",[68,333,335],{"href":334},"\u002Fblog\u002Foude-sonderingen-hergebruiken","oude sonderingen hergebruiken",[30,337,339],{"id":338},"veelgestelde-vragen","Veelgestelde vragen",[341,342,344],"h3",{"id":343},"wat-is-het-wrijvingsgetal-bij-een-sondering","Wat is het wrijvingsgetal bij een sondering?",[10,346,12,347,349,350,352,353,355],{},[14,348,16],{}," is de plaatselijke wrijving f",[14,351,20],{}," gedeeld door de conusweerstand q",[14,354,24],{},", maal 100%. Het geeft een indicatie van het grondtype.",[341,357,359],{"id":358},"is-een-hoog-wrijvingsgetal-altijd-klei","Is een hoog wrijvingsgetal altijd klei?",[10,361,362,363,365,366,368,369,371,372,374],{},"Nee. Een hoge R",[14,364,16],{}," wijst op kleiige of organische grond, maar ook meetonnauwkeurigheid bij lage q",[14,367,24],{}," en laagovergangen kunnen hoge waarden geven. Beoordeel R",[14,370,16],{}," altijd samen met q",[14,373,24],{}," en het verloop over de diepte.",[341,376,378,379,381],{"id":377},"heb-ik-rf-nodig-voor-een-paalberekening","Heb ik R",[14,380,16],{}," nodig voor een paalberekening?",[10,383,384,385,387,388,395,396,398],{},"De paalberekening leunt vooral op q",[14,386,24],{},", zoals beschreven in ",[68,389,391,392,394],{"href":390},"\u002Fblog\u002Fconusweerstand-qc-paalberekening","conusweerstand q",[14,393,24],{}," en paalberekening",". R",[14,397,16],{}," helpt vooral om de grondlagen te herkennen en het profiel te onderbouwen.",[341,400,402,403,405],{"id":401},"kan-ik-rf-zelf-berekenen-als-het-ontbreekt-in-mijn-gef","Kan ik R",[14,404,16],{}," zelf berekenen als het ontbreekt in mijn GEF?",[10,407,408,409,167,411,413,414,416],{},"Als f",[14,410,20],{},[14,412,24],{}," in dezelfde eenheid in het bestand staan, kun je R",[14,415,16],{}," uitrekenen met de formule hierboven. Exporteer het bestand eventueel naar Excel of CSV en bereken de kolom daar.",[418,419,420],"cta",{},[10,421,422,425,426,428],{},[211,423,424],{},"Oude sondering op papier?"," Met de ",[68,427,301],{"href":300}," maak je er in een paar minuten een GEF-bestand van dat elke rekensoftware inleest.",{"title":430,"searchDepth":431,"depth":431,"links":432},"",2,[433,435,437,439,441,442,443],{"id":32,"depth":431,"text":434},"Wrijvingsgetal sondering: zo wordt Rf bepaald",{"id":75,"depth":431,"text":436},"Wat zeggen hoge en lage Rf-waarden?",{"id":164,"depth":431,"text":438},"Rf en qc samen: de Robertson-classificatie",{"id":199,"depth":431,"text":440},"Waar let je op bij het interpreteren van Rf?",{"id":269,"depth":431,"text":270},{"id":313,"depth":431,"text":314},{"id":338,"depth":431,"text":339,"children":444},[445,447,448,450],{"id":343,"depth":446,"text":344},3,{"id":358,"depth":446,"text":359},{"id":377,"depth":446,"text":449},"Heb ik Rf nodig voor een paalberekening?",{"id":401,"depth":446,"text":451},"Kan ik Rf zelf berekenen als het ontbreekt in mijn GEF?","2026-10-23","Wrijvingsgetal sondering: Rf is plaatselijke wrijving gedeeld door conusweerstand. Lees wat hoge en lage waarden zeggen en hoe je Rf in GEF vindt.","md",{},true,"\u002Fblog\u002Fwrijvingsgetal-sondering-rf-uitleg",11,{"title":5,"description":453},"blog\u002Fwrijvingsgetal-sondering-rf-uitleg","DJ9X8gP1Dvm1E0QnSDD6iYohZQjTZ8dHsDCAKkr8Jrk",1792756834796]